انتخاب درست از خود زمین شروع می‌شود، نه از خرید سازه. اگر زمین نور کافی نداشته باشد، زهکشی مناسبی نداشته باشد یا در معرض باد شدید قرار بگیرد، حتی پیشرفته‌ترین تجهیزات هم نمی‌توانند تمام مشکلات آن را جبران کنند. برای انتخاب گلخانه مناسب زمین باید ابتدا شرایط محل را ارزیابی کنید. میزان تابش خورشید، جهت باد، شیب زمین، وضعیت زهکشی، دسترسی به آب و برق و نوع محصول، همگی در این تصمیم نقش دارند. 

دانشگاه کرنل نیز در راهنمای انتخاب محل گلخانه و تونل، بر بررسی نور، باد، آب و زهکشی تأکید کرده است. بعد از این بررسی‌ها می‌توان درباره نوع سازه، جهت قرارگیری، سیستم تهویه و تجهیزات اقلیمی تصمیم گرفت. در ادامه، مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌کنیم که چطور ویژگی‌های زمین را ارزیابی کنید و بر اساس آن، انتخاب دقیق‌تری داشته باشید.

قبل از انتخاب سازه، ویژگی‌های زمین را بررسی کنید

انتخاب گلخانه نباید با دیدن یک سازه و پسندیدن شکل آن شروع شود. ابتدا باید مشخص کنید زمین چه شرایطی دارد تا گلخانه مناسب زمین را انتخاب کنید. شیب، زهکشی، کیفیت خاک، دسترسی به آب و برق و میزان تابش خورشید، از عوامل اصلی جانمایی گلخانه هستند. دانشگاه Cornell نیز در راهنمای انتخاب محل گلخانه و تونل، بر بررسی نور، باد، آب و زهکشی پیش از احداث تأکید می‌کند.

پیش از انتخاب سازه، بهتر است زمین را از چند جهت بررسی کنید:

• شیب زمین: زمین بسیار شیب‌دار می‌تواند هزینه خاک‌برداری، تسطیح و اجرای فونداسیون را بالا ببرد.
• زهکشی: محل تجمع آب برای احداث گلخانه گزینه مناسبی نیست. ماندگاری رطوبت می‌تواند مشکلات ریشه و بیماری‌های گیاهی را بیشتر کند.
• آب: کیفیت و دسترسی دائمی به آب باید پیش از ساخت مشخص شود.
• باد: جهت و شدت باد غالب روی طراحی، پوشش و استحکام سازه اثر می‌گذارد.
• دسترسی: مسیر ورود خودرو، تجهیزات و محصول نهایی را از ابتدا در نظر بگیرید.

در این مرحله هنوز لازم نیست بین مدل‌های مختلف تصمیم نهایی بگیرید. ابتدا محدودیت‌های زمین را مشخص کنید. سپس با بررسی انواع گلخانه از نظر سازه می‌توانید ببینید کدام ساختار با شرایط محل هماهنگ‌تر است. انتخاب نهایی زمانی دقیق‌تر می‌شود که ویژگی‌های زمین را در کنار هدف تولید و بودجه پروژه قرار دهید.

اقلیم منطقه چگونه نوع گلخانه مناسب زمین را تعیین می‌کند؟

گلخانه مناسب زمین در یک منطقه سردسیر الزاماً همان سازه مناسب یک منطقه گرم و بادخیز نیست. اقلیم مشخص می‌کند سازه باید در برابر چه شرایطی مقاومت کند و چه مقدار کنترل اقلیمی نیاز دارد. سرعت باد، بار برف، دمای زمستان، گرمای تابستان و رطوبت منطقه باید پیش از انتخاب مدل گلخانه بررسی شوند. Cornell توضیح می‌دهد که بار باد به عواملی مانند سرعت باد، ارتفاع، شکل سازه، جهت ساختمان و وضعیت باز یا بسته بودن دریچه‌ها وابسته است.

بنابراین پیش از خرید سازه، این موارد را مشخص کنید:

در مناطق بادخیز، فقط شکل ظاهری سازه ملاک نیست. اتصال سازه به زمین و طراحی فونداسیون نیز اهمیت دارد. برای نمونه، Cornell درباره اثر نیروهای باد بر فشار جانبی و نیروی بلند کننده گلخانه هشدار می‌دهد.

از طرف دیگر، هدف کشت نیز باید با اقلیم هماهنگ باشد. وقتی شرایط آب‌وهوایی و محصول را کنار هم قرار دهید، مقایسه انواع گلخانه بر اساس نوع کشت معنا پیدا می‌کند. به این ترتیب، سازه را بر اساس نیاز واقعی تولید انتخاب می‌کنید، نه صرفاً قیمت یا ظاهر آن.

گلخانه مناسب زمین باید با میزان نور و مسیر تابش خورشید هماهنگ باشد

کمبود نور را نمی‌توان همیشه با تجهیزات جبران کرد؛ بنابراین محل احداث گلخانه باید پیش از ساخت از نظر تابش بررسی شود. ساختمان‌ها، درختان، کوه‌ها و حتی سازه‌های دیگر می‌توانند در بخشی از روز روی گلخانه سایه بیندازند. دانشگاه New Hampshire توصیه می‌کند مسیر حرکت خورشید و موانع اطراف زمین در فصل‌های مختلف بررسی شوند؛ زیرا محل سایه در طول سال ثابت نیست.

برای ارزیابی نور زمین، فقط به وضعیت یک روز نگاه نکنید. مسیر خورشید در زمستان با تابستان تفاوت دارد. اگر قرار است تولید در ماه‌های کم‌نور انجام شود، سایه زمستانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و باید هنگام انتخاب گلخانه مناسب زمین در نظر گرفته شود.

برای بررسی اولیه می‌توانید:

• مسیر حرکت خورشید را در فصل‌های مختلف بررسی کنید.
• محل درختان و ساختمان‌های اطراف را روی نقشه مشخص کنید.
• زمان ایجاد سایه روی زمین را ثبت کنید.
• جهت شمال واقعی را مشخص کنید.
• فاصله گلخانه از موانع اطراف را در طراحی لحاظ کنید.

راهنمای Cornell درباره بهره‌وری انرژی گلخانه نیز نشان می‌دهد که جهت‌گیری سازه با شرایط جغرافیایی و هدف دریافت نور ارتباط دارد. در عرض‌های جغرافیایی بالاتر، جهت قرارگیری سازه می‌تواند برای دریافت نور بیشتر در فصل زمستان اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.

بنابراین هنگام مقایسه سازه‌ها، فقط فرم سقف را نبینید. در مقاله مقایسه گلخانه تونلی، آرک، اسپانیایی و ونلو نیز باید در کنار شکل سازه، میزان دریافت نور، امکان تهویه و شرایط اقلیمی محل را در نظر گرفت. یک سازه زمانی انتخاب مناسبی است که با مسیر تابش خورشید در همان زمین سازگار باشد.

شیب، زهکشی و خطر آب‌گرفتگی چه نقشی در انتخاب گلخانه دارند؟

زمین کاملاً صاف همیشه بهترین گزینه نیست؛ مهم این است که آب اضافی بتواند از محدوده گلخانه خارج شود. شیب ملایم می‌تواند به تخلیه روان‌آب کمک کند و هزینه آماده‌سازی زمین را هم پایین نگه دارد. در یک راهنمای مهندسی گلخانه از Cornell، شیب ملایم رو به جنوب از نظر دریافت نور زمستانی و زهکشی مناسب دانسته شده است. همین منبع، شیب حدود ۱ تا ۲ درصد را برای کاهش هزینه آماده‌سازی زمین و انتخاب گلخانه مناسب زمین پیشنهاد می‌کند.

پیش از انتخاب گلخانه مناسب زمین، بهتر است وضعیت توپوگرافی و مسیر حرکت آب را بررسی کنید. نقاط گود معمولاً آب را جمع می‌کنند و ممکن است برای احداث گلخانه دردسرساز شوند. در صورت وجود مشکل، طراحی زهکش سطحی یا زیرسطحی باید پیش از اجرای سازه انجام شود. دانشگاه مینه‌سوتا نیز تأکید می‌کند که طراحی زهکشی باید بر اساس نوع خاک، توپوگرافی و محل خروج آب انجام شود.

برای ارزیابی زمین، این موارد را بررسی کنید:

• شیب و اختلاف ارتفاع نقاط مختلف
• محل تجمع آب پس از بارندگی
• نفوذپذیری خاک
• سطح آب زیرزمینی
• امکان ایجاد مسیر خروج آب
• خطر فرسایش خاک در زمین‌های شیب‌دار

اگر زمین مستعد آب‌گرفتگی است، قبل از ساخت باید مشکل زهکشی حل شود. صرفاً بالا بردن کف گلخانه بدون طراحی مسیر خروج آب، راه‌حل کاملی نیست. Cornell نیز در توصیه‌های انتخاب محل، زهکشی را در کنار نور، باد و دسترسی به آب از عوامل اصلی می‌داند.

جهت وزش باد را بررسی کنید؛ سازه باید متناسب با فشار باد انتخاب شود

باد فقط یک عامل آب‌وهوایی نیست؛ یکی از نیروهای مهم وارد بر سازه گلخانه است. بنابراین پیش از انتخاب سازه باید سرعت و جهت باد غالب در منطقه بررسی شود. ارتفاع گلخانه، شکل سقف، جهت قرارگیری سازه و حتی وضعیت باز یا بسته بودن دریچه‌ها می‌توانند بر نیروهای واردشده از باد اثر بگذارند. این عوامل در انتخاب گلخانه مناسب زمین اهمیت دارند. Cornell نیز در راهنمای مقابله با خسارت طوفان، آن‌ها را در محاسبه بار باد گلخانه مؤثر می‌داند.

نکته مهم این است که نباید فقط به میانگین سرعت باد توجه کرد. سرعت بادهای شدید و طوفانی برای طراحی سازه اهمیت بیشتری دارد. اطلاعات هواشناسی منطقه و سوابق بادهای شدید می‌تواند در انتخاب سازه و سیستم مهاربندی کمک کند.

برای بررسی شرایط باد، این موارد را در نظر بگیرید:

در مناطق بادخیز، انتخاب گلخانه مناسب زمین باید همراه با بررسی فونداسیون و اتصالات انجام شود. Cornell نشان می‌دهد که باد می‌تواند علاوه بر فشار جانبی، نیروی بلند کننده قابل‌توجهی نیز ایجاد کند. بنابراین بهتر است سازه بر اساس شرایط واقعی محل طراحی شود، نه صرفاً بر اساس ظاهر یا قیمت اولیه.

دسترسی به آب، برق و مسیر حمل‌ونقل را پیش از ساخت گلخانه بسنجید

ممکن است بهترین زمین از نظر نور و موقعیت را پیدا کنید، اما بدون آب و برق مطمئن، بهره‌برداری از آن دشوار شود. گلخانه یک محیط کنترل‌شده است و آبیاری، تهویه، گرمایش، سرمایش و بسیاری از تجهیزات آن به زیرساخت وابسته هستند. راهنمای مهندسی گلخانه Cornell نیز تأمین قابل‌اعتماد انرژی، آب و مسیر دسترسی را از عوامل مهم برنامه‌ریزی سایت می‌داند.

آب فقط باید در دسترس باشد؛ کیفیت آن هم اهمیت دارد. دانشگاه Penn State توصیه می‌کند پیش از خرید زمین یا شروع فعالیت گلخانه، آزمایش کامل آب توسط آزمایشگاه معتبر انجام شود. شوری و هدایت الکتریکی آب می‌توانند روی مدیریت تغذیه و سلامت گیاه اثر بگذارند و در انتخاب گلخانه مناسب زمین نیز باید در نظر گرفته شوند.

پیش از ساخت، این موارد را مشخص کنید:

• مقدار آب قابل تأمین در فصل اوج مصرف
• کیفیت آب و میزان شوری آن
• فشار و دبی مورد نیاز سیستم آبیاری
• ظرفیت برق موجود
• امکان استفاده از برق پشتیبان
• فاصله گلخانه تا جاده اصلی
• مسیر ورود ماشین‌آلات و خروج محصول

برق پایدار نیز اهمیت زیادی دارد. Penn State تأکید می‌کند که تجهیزات گرمایش و تهویه به برق وابسته‌اند و قطع برق می‌تواند به محصول آسیب بزند؛ به همین دلیل استفاده از ژنراتور پشتیبان در برنامه‌ریزی می‌تواند مطرح باشد.

در نهایت، مسیر حمل‌ونقل را دست‌کم نگیرید. فاصله زیاد تا جاده مناسب می‌تواند هزینه انتقال سوخت، کود، تجهیزات و محصول را افزایش دهد. بنابراین گلخانه مناسب زمین فقط سازه‌ای نیست که روی زمین جا شود؛ باید از نظر زیرساخت و دسترسی نیز برای بهره‌برداری اقتصادی مناسب باشد.

نوع محصول و فصل تولید مشخص می‌کند چه گلخانه‌ای برای زمین شما مناسب است

قبل از انتخاب گلخانه، مشخص کنید دقیقاً چه چیزی و در چه زمانی می‌خواهید تولید کنید. نیازهای گلخانه مناسب زمین برای تولید سبزی در فصل گرم با سازه‌ای که قرار است گوجه‌فرنگی را در زمستان تولید کند، یکسان نیست. نوع محصول، دمای موردنیاز، میزان نور، رطوبت، تهویه و حتی مصرف آب را تغییر می‌دهد.

دانشگاه Penn State توضیح می‌دهد که گلخانه‌ها می‌توانند برای تولید سبزیجات، نشا، گیاهان زینتی و گل استفاده شوند و تولید خارج از فصل معمولاً به تجهیزات بیشتری نیاز دارد. در ماه‌های سرد، سیستم گرمایش ضروری‌تر می‌شود و در دوره‌های گرم، تهویه برای جلوگیری از افزایش بیش از حد دما اهمیت پیدا می‌کند.

برای تصمیم‌گیری بهتر، ابتدا هدف تولید را مشخص کنید:

اگر هدف، تولید زمستانه باشد، شرایط اقلیمی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. دانشگاه ایالتی یوتا اشاره می‌کند که تولید چهارفصل در اقلیم‌های سرد معمولاً به گرمایش، سرمایش و گاهی نور تکمیلی نیاز دارد و هزینه انرژی نیز می‌تواند قابل‌توجه باشد.

بنابراین برای پیدا کردن گلخانه مناسب زمین باید سه موضوع را هم‌زمان ببینید: شرایط زمین، نیاز محصول و فصل تولید. اگر فقط سازه را بر اساس قیمت انتخاب کنید، ممکن است بعداً مجبور شوید هزینه زیادی برای تجهیزات اقلیمی یا اصلاحات فنی بپردازید. انتخاب درست زمانی اتفاق می‌افتد که سازه از همان ابتدا با برنامه تولید هماهنگ باشد.

گلخانه مناسب زمین را بر اساس نیاز به گرمایش، سرمایش و تهویه انتخاب کنید

نوع سیستم کنترل اقلیم باید از همان زمان انتخاب سازه مشخص شود. اگر گلخانه برای تولید زمستانه ساخته می‌شود، ظرفیت گرمایش و میزان اتلاف حرارت اهمیت زیادی دارد. در مقابل، در مناطق گرم یا فصل تابستان، تهویه و تخلیه هوای گرم اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. دانشگاه Penn State نیز گرمایش، تهویه و کنترل دما را از بخش‌های اصلی مدیریت محیط گلخانه معرفی می‌کند. 

برای انتخاب گلخانه مناسب زمین ابتدا مشخص کنید تولید شما در چه فصل‌هایی انجام می‌شود. سپس نیاز دمایی محصول را با اقلیم منطقه مقایسه کنید. این کار مشخص می‌کند چه مقدار تجهیزات برای کنترل محیط لازم است.

چند عامل مهم را باید هم‌زمان بررسی کنید:

• تولید زمستانه: کیفیت پوشش، عایق‌کاری و ظرفیت گرمایشی مهم‌تر می‌شود.
• تولید تابستانه: تهویه طبیعی، فن و سایه‌اندازی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
• تولید چهارفصل: باید برای گرمایش و سرمایش هر دو فصل برنامه داشته باشید.
• مناطق بسیار گرم: تخلیه سریع هوای گرم و گردش هوا اهمیت ویژه‌ای دارد.
• مناطق سرد: کاهش اتلاف حرارت می‌تواند مصرف سوخت را پایین بیاورد.

در گلخانه‌های بزرگ، انتخاب تجهیزات فقط به ظرفیت دستگاه محدود نمی‌شود. تعداد دریچه‌ها، ارتفاع سازه، حجم هوای داخل و نوع پوشش نیز روی عملکرد سیستم تأثیر دارند. بنابراین بهتر است تجهیزات را بعد از انتخاب سازه و بر اساس محاسبات اقلیمی پروژه تعیین کنید.

مساحت و شکل زمین را با ابعاد، دهانه و چیدمان گلخانه تطبیق دهید

زمین بزرگ لزوماً به معنای امکان ساخت یک گلخانه بزرگ نیست. شکل زمین، موقعیت جاده، شیب، مسیر تأسیسات و فاصله موردنیاز از موانع می‌تواند سطح قابل‌استفاده را محدود کند. بنابراین قبل از سفارش سازه باید نقشه دقیقی از زمین تهیه شود تا ابعاد و چیدمان گلخانه مناسب زمین به‌درستی مشخص شود.

در این نقشه، فقط محل خود گلخانه را مشخص نکنید. فضای لازم برای رفت‌وآمد، بارگیری محصول، تجهیزات، مخزن آب و مسیرهای سرویس نیز باید دیده شود. راهنمای طراحی گلخانه Cornell نیز برنامه‌ریزی محل، دسترسی و زیرساخت‌ها را بخشی از طراحی اولیه می‌داند. 

برای برآورد اولیه، فضا را می‌توان به چند بخش تقسیم کرد:

بعد از مشخص‌شدن فضای قابل‌ساخت، باید دهانه و طول گلخانه تعیین شود. تعداد دهانه‌ها نیز باید با شکل زمین و برنامه تولید هماهنگ باشد. در زمین‌های نامنظم، تلاش برای پر کردن تمام گوشه‌ها همیشه تصمیم مناسبی نیست. گاهی یک چیدمان ساده‌تر، دسترسی بهتر و مدیریت راحت‌تری ایجاد می‌کند.

برای گلخانه مناسب زمین بهتر است ظرفیت تولید آینده را هم در نظر بگیرید. اگر احتمال توسعه وجود دارد، محل توسعه، مسیر لوله‌ها، برق و راه دسترسی را از ابتدا مشخص کنید. این کار می‌تواند از تخریب و جابه‌جایی تأسیسات در آینده جلوگیری کند.

قبل از ساخت، هزینه سازه و هزینه بهره‌برداری را هم‌زمان مقایسه کنید

قیمت سازه تنها بخشی از هزینه واقعی گلخانه است. ممکن است یک سازه در زمان خرید ارزان‌تر باشد، اما در زمان بهره‌برداری انرژی بیشتری مصرف کند یا به تعمیرات بیشتری نیاز داشته باشد. به همین دلیل، برای انتخاب گلخانه مناسب زمین باید هزینه اولیه و هزینه‌های سال‌های بعد را هم‌زمان در نظر گرفت.

هزینه‌ها را از ابتدا در چند گروه جدا کنید:

• آماده‌سازی و تسطیح زمین
• فونداسیون و سازه
• پوشش گلخانه
• سیستم گرمایش
• فن و تهویه
• سرمایش و سایه‌اندازی
• آبیاری و کود آبیاری
• برق و سوخت
• تعمیر و نگهداری
• نیروی انسانی

انرژی یکی از هزینه‌های مهم بهره‌برداری گلخانه است. Penn State Extension در راهنمای بهره‌وری انرژی گلخانه، اقداماتی مانند کاهش اتلاف حرارت و استفاده از تجهیزات کارآمد را برای کنترل مصرف انرژی بررسی می‌کند.

برای مقایسه چند گزینه، فقط قیمت خرید را کنار هم نگذارید. بهتر است هزینه هر گزینه را در طول چند سال بررسی کنید.

در نهایت، گلخانه مناسب زمین باید با بودجه و مدل کسب‌وکار شما همخوان باشد. انتخاب سازه‌ای که فقط هزینه اولیه پایینی دارد، بدون بررسی هزینه انرژی و نگهداری، می‌تواند تصویر ناقصی از سرمایه‌گذاری به شما بدهد.

کلام پایانی: چگونه گلخانه‌ای متناسب با زمین خود انتخاب کنیم؟

یک انتخاب خوب، قبل از ساخت گلخانه شکل می‌گیرد. انتخاب گلخانه مناسب زمین فقط به مقایسه قیمت یا ظاهر سازه‌ها محدود نمی‌شود. ابتدا باید بدانید زمین چه محدودیت‌ها و چه ظرفیت‌هایی دارد. نورگیری، باد غالب، شیب، زهکشی و دسترسی به آب از نخستین مواردی هستند که باید بررسی شوند. منابع دانشگاهی مانند UConn و Cornell نیز این عوامل را از ملاحظات اصلی در جانمایی گلخانه می‌دانند.

پس از ارزیابی زمین، نوبت به محصول می‌رسد. محصول تعیین می‌کند چه میزان کنترل دما، رطوبت، تهویه و نور لازم دارید. برای نمونه، سازه‌ای که برای تولید فصلی یک محصول انتخاب می‌شود، الزاماً برای تولید چهارفصل با کنترل دقیق اقلیم مناسب نیست.

هزینه‌های آینده را هم در نظر بگیرید. مصرف انرژی، آب، تجهیزات سرمایشی و گرمایشی و هزینه نگهداری می‌توانند روی اقتصاد پروژه اثر زیادی بگذارند. همچنین بهتر است از همان ابتدا فضای لازم برای توسعه آینده، مسیر دسترسی و محل تجهیزات را مشخص کنید. دانشگاه UMass نیز بر پیش‌بینی توسعه آینده و زیرساخت‌های موردنیاز در مرحله برنامه‌ریزی تأکید دارد.

در نهایت، بهترین انتخاب زمانی اتفاق می‌افتد که زمین، محصول و سازه را در کنار هم بررسی کنید؛ نه اینکه ابتدا یک نوع گلخانه را انتخاب کنید و بعد زمین را با آن تطبیق دهید.

سوالات متداول

۱. آیا هر زمینی برای احداث گلخانه مناسب است؟

خیر. میزان نور، شیب، زهکشی، باد، کیفیت آب، دسترسی به برق و مسیر حمل‌ونقل باید بررسی شود. زمین‌هایی که آب در آن‌ها تجمع می‌کند یا دسترسی مناسبی ندارند، ممکن است به آماده‌سازی بیشتری نیاز داشته باشند.

۲. آیا زمین کاملاً صاف برای ساخت گلخانه بهتر است؟

نه لزوماً. شیب ملایم می‌تواند به زهکشی کمک کند. اما شیب زیاد هزینه خاک‌برداری و آماده‌سازی زمین را افزایش می‌دهد. شرایط واقعی زمین باید قبل از طراحی بررسی شود.

۳. برای زمین بادخیز چه نکته‌ای مهم‌تر است؟

مقاومت سازه در برابر بار باد باید بررسی شود. فونداسیون، اتصالات، مهاربندی و پوشش نیز اهمیت دارند. طراحی باید بر اساس شرایط باد محل و استانداردهای مربوط انجام شود.

۴. آیا مساحت زمین اندازه گلخانه را تعیین می‌کند؟

مساحت زمین فقط یکی از عوامل است. شکل زمین، مسیر دسترسی، فضای تجهیزات و امکان توسعه آینده نیز روی ابعاد نهایی اثر دارند.

۵. برای تولید چهارفصل چه تجهیزاتی اهمیت بیشتری دارند؟

در تولید چهارفصل، هم گرمایش و هم سرمایش و تهویه باید بررسی شوند. میزان تجهیزات به اقلیم منطقه، نوع محصول و شرایط مورد نیاز آن بستگی دارد.

۶. کیفیت آب چه تأثیری بر انتخاب گلخانه دارد؟

کیفیت آب روی آبیاری و تغذیه گیاه اثر می‌گذارد. پیش از احداث گلخانه بهتر است آب از نظر شاخص‌هایی مانند شوری و قلیائیت آزمایش شود. Penn State Extension نیز آزمایش کیفیت آب را برای تولید گلخانه‌ای توصیه می‌کند.

۷. آیا ارزان‌ترین سازه انتخاب مناسبی است؟

قیمت اولیه به‌تنهایی معیار کافی نیست. مصرف انرژی، عمر پوشش، هزینه تعمیرات، تجهیزات مورد نیاز و ظرفیت تولید نیز باید محاسبه شوند.

۸. برای انتخاب گلخانه ابتدا باید محصول مشخص شود؟

بهتر است بله. نوع محصول و فصل تولید، نیازهای دمایی، نوری، رطوبتی و تهویه‌ای را مشخص می‌کند. سپس می‌توان سازه و تجهیزات را متناسب با این نیازها انتخاب کرد.